Reşan ARLIER, resann@hotmail.com
Sağlık tesisinizde Enerji Etüdünüzü Yaptırdınız mı?Ölçmeden Yönetemezsiniz: Hastanelerde Enerji Verimliliğinin İlk Adımı Enerji Etüdüdür
Sağlık sektörü, yapay zekâ destekli uygulamalardan robotik cerrahi sistemlere kadar teknolojik dönüşümün en hızlı yaşandığı alanların başında geliyor. Ülkemiz; güçlü sağlık altyapısı, nitelikli insan kaynağı ve uluslararası rekabet gücü sayesinde sağlık turizminde dünyanın önde gelen ülkelerinden biri haline gelmiştir.
Hastanelerimiz hasta memnuniyetine, kalite standartlarına, akreditasyon süreçlerine ve uluslararası tanıtıma önemli bütçeler ayırmaktadır. Ne var ki tüm bu yatırımların arkasında, çoğu zaman gözden kaçan kritik bir unsur saklıdır: Enerji Yönetimi.
Sektör genelindeki yaygın algının aksine, bir hastanede enerji sadece bir elektrik faturası demek değildir.
- Enerji, ameliyathanelerin kesintisiz çalışmasıdır.
- Enerji, yoğun bakımların yaşam desteğidir.
- Enerji, MR, tomografi ve laboratuvarların 24 saat kesintisiz hizmet verebilmesidir.
- Enerji, enfeksiyon kontrolü için gerekli iklimlendirme sistemlerinin güvenli şekilde çalışmasıdır.
Kısacası enerji, sağlık hizmetinin görünmeyen ancak vazgeçilmez omurgasıdır. Bu nedenle enerji yönetimi yalnızca teknik bir konu değil; hasta güvenliği, hizmet sürekliliği, kalite yönetimi ve finansal sürdürülebilirlik meselesidir.
Ancak sahada sıkça karşılaştığımız önemli bir gerçek var: Birçok sağlık kuruluşu enerji tüketimini ayrıntılı olarak analiz etmeden tasarruf hedefleri belirliyor, yatırım kararları alıyor ve sürdürülebilirlik projeleri yürütüyor. Buna karşın, enerji etüdü yapılmamış bir kurumun enerji stratejisi değil, yalnızca tahminleri vardır.
Hastaneler İçin Enerji Yönetimi Bir Tercih Değil, Yasal Zorunluluktur
5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında;
- Toplam inşaat alanı 10.000 m² ve üzeri olan,
- Veya yıllık enerji tüketimi 250 TEP (Ton Eşdeğer Petrol) ve üzeri bulunan
kamu binalarında enerji yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesi zorunludur. Bu kapsamda yükümlü kurumların şu adımları atması gerekmektedir:
- Enerji Yöneticisi görevlendirmesi yapmak,
- Enerji Yönetim Birimi kurmak,
- Enerji tüketimlerini düzenli olarak takip etmek,
- ENVER sistemine veri bildiriminde bulunmak,
- Enerji verimliliği eğitimleri gerçekleştirmek,
- En geç yedi yılda bir enerji etüdü yaptırmak.
Bu yükümlülüklerin en yoğun şekilde uygulanması gereken kurumların başında ise hastaneler gelmektedir; çünkü hastaneler, kamu kurumları içerisinde en yüksek enerji tüketimine sahip tesislerin başında yer alır.
Buna rağmen birçok sağlık kuruluşunda enerji etütleri ya hiç yapılmamakta ya da yalnızca mevzuat gereği alınan bir rapor olarak raflarda bekletilmektedir. Oysa enerji etüdü sıradan bir evrak değil, kurumun enerji performansını ortaya koyan stratejik bir yönetim aracıdır.
Enerji Etüdü Nedir?
Enerji etüdü, bir binanın enerji MR’ıdır. Enerjinin nerede, ne kadar ve hangi verimlilikle kullanıldığını ortaya koyar. Verimsiz çalışan sistemleri belirler, enerji kayıplarını tespit eder, tasarruf potansiyellerini hesaplar ve yatırımların geri dönüş sürelerini net bir şekilde ortaya çıkarır.
Kısacası enerji etüdü, kurumun enerji tüketimine ilişkin kararlarını tahminlerden çıkarıp gerçek verilere dayandırır. Bu etütler, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş Enerji Verimliliği Danışmanlık (EVD) şirketleri ve yetkili uzmanlar tarafından gerçekleştirilmektedir.
Yeşil Hastane Olmadan Önce Enerji MR’ınızı Çektirin
Son yıllarda birçok sağlık kuruluşu; Güneş Enerjisi Santrali (GES), Karbon Ayak İzi Hesaplamaları, ISO 14064, LEED, BREEAM, ESG ve sürdürülebilirlik raporlamaları gibi vizyoner uygulamalara yönelmektedir.
Elbette bunların tamamı son derece değerlidir. Ancak enerji performansını ölçmeden yapılan yatırımların önemli bir kısmı beklenen sonucu vermemektedir. Çünkü enerji etüdü yapılmadan gerçekleştirilen yatırımlar çoğu zaman eksik bilgiye dayanır.
Bunu basit bir örnekle açıklayabiliriz: Tabanında delik bulunan bir havuza sürekli su doldurabilirsiniz; ancak önce deliği kapatmadığınız sürece havuz hiçbir zaman dolmayacaktır. Enerji yönetiminde de durum aynıdır. İklimlendirme sistemlerindeki kayıpları, verimsiz motorları, yanlış işletme parametrelerini ve gereksiz tüketimleri ortadan kaldırmadan yapılan yatırımlar, kurumun gerçek tasarruf potansiyeline ulaşmasını sağlayamaz.
Doğru Yol Haritası Nedir?
Sürdürülebilir bir sağlık kuruluşunda süreç şu stratejik sırayla ilerlemelidir:
- Enerji Yöneticisinin görevlendirilmesi
- Enerji Yönetim Biriminin kurulması
- Enerji Etüdünün gerçekleştirilmesi
- Mevcut verimsizliklerin hızla giderilmesi
- ISO 50001 Enerji Yönetim Sisteminin etkin şekilde uygulanması
- Karbon ayak izi çalışmalarının yürütülmesi
- Yenilenebilir enerji ve GES yatırımlarının planlanması
Bu sıralama gözetilmeden yapılan çalışmalar, ne yazık ki çoğunlukla eksik kalmaya mahkûmdur.
Sonuç
Geleceğin sağlık turizmi yalnızca kaliteli sağlık hizmeti sunan kurumlarla değil; enerji performansını ölçen, kaynaklarını verimli kullanan, karbon ayak izini yöneten ve sürdürülebilirliği kurum kültürüne dönüştüren hastanelerle şekillenecektir.
Enerjiyi yalnızca bir gider kalemi olarak gören kurumlar sadece maliyetleri yönetmeye çalışır. Enerjiyi stratejik bir kaynak olarak gören kurumlar ise geleceği yönetir.
Unutmayalım; enerji verimliliğinde başarının ilk adımı tasarruf etmek değil, ölçmektir. Çünkü ölçemediğiniz hiçbir şeyi yönetemezsiniz.
